สรุปสั้น
- PAEs ใช้ TFRS ชุดเต็ม ส่วน NPAEs ใช้ TFRS for NPAEs ที่เรียบง่ายกว่า
- ผลลัพธ์ต่างกันชัดในรายได้ สัญญาเช่า เครื่องมือทางการเงิน และภาษีเงินได้
- Developer ที่เตรียมระดมทุนหรือเข้าตลาดทุนควรเตรียมข้อมูลตาม TFRS ชุดเต็มล่วงหน้า
- ก่อนปิดงบให้ตรวจข้อกำหนดของ TFRS for NPAEs ฉบับที่มีผลบังคับในงวดนั้น
1. บทนำ
มาตรฐานการรายงานทางการเงินไทยแบ่งออกเป็นชุดสำหรับกิจการที่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (PAEs) และกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (NPAEs) การเลือกใช้ส่งผลต่อรูปแบบงบ ตัวเลข การขอสินเชื่อ และความพร้อมในการเข้าตลาดทุน
2. ขอบเขตการใช้
PAEs
กิจการที่เกี่ยวข้องกับสาธารณะ เช่น บริษัทจดทะเบียนใน SET หรือ mai บริษัทที่อยู่ระหว่างยื่นแบบเพื่อเสนอขายหลักทรัพย์ สถาบันการเงิน และกิจการที่มีตราสารหนี้เสนอขายสาธารณะ ควรตรวจคำนิยามล่าสุดกับข้อกำหนดของสภาวิชาชีพบัญชี
NPAEs
กิจการที่ไม่เข้าข่าย PAEs เช่น บริษัทจำกัดและห้างหุ้นส่วนจำนวนมาก มาตรฐานชุดนี้ลดภาระการจัดทำงบ แต่กิจการอาจเลือกใช้ TFRS ชุดเต็มได้ถ้าเหมาะกับแผนธุรกิจ
3. ภาพรวมความแตกต่าง
| หัวข้อ | TFRS for PAEs | TFRS for NPAEs |
|---|---|---|
| มาตรฐานอ้างอิง | สอดคล้องกับ IFRS ชุดเต็ม | มาตรฐานฉบับเดียวที่เรียบง่ายกว่า |
| ความซับซ้อน | สูง | ปานกลาง |
| Fair Value | ใช้ในหลายมาตรฐาน | ใช้น้อยกว่า |
| Lease ด้านผู้เช่า | TFRS 16 รับรู้ ROU และ Lease Liability | ไม่เหมือน TFRS 16 ทั้งหมด ต้องตรวจข้อกำหนดของฉบับที่ใช้ |
| Revenue | TFRS 15 5-Step Model | เกณฑ์เรียบง่ายกว่า |
| Financial Instruments | TFRS 9 รวม ECL และ Hedge Accounting | เรียบง่ายกว่า |
| Goodwill | ไม่ตัดจำหน่าย ทดสอบการด้อยค่า | ตัดจำหน่าย ตรวจเงื่อนไขฉบับที่ใช้ |
| Deferred Tax | TAS 12 | มีทางเลือก ตรวจนโยบายและฉบับที่ใช้ |
| Disclosure | มาก | กระชับกว่า |
4. ความแตกต่างเชิงลึก
4.1 การรับรู้รายได้
PAEs ใช้ TFRS 15 ระบุสัญญา ภาระที่ต้องปฏิบัติ ราคา การปันส่วน และการรับรู้เมื่อปฏิบัติภาระสำเร็จ ต้องประเมินค่าตอบแทนผันแปรและองค์ประกอบทางการเงินเมื่อเกี่ยวข้อง NPAEs ใช้เกณฑ์ที่เรียบง่ายกว่า
บริษัทขายซอฟต์แวร์ 10 ล้านบาทพร้อมบำรุงรักษา 3 ปี มูลค่ารวม 13 ล้านบาท PAEs ต้องแยกภาระและปันส่วนตาม SSP แล้วรับรู้ซอฟต์แวร์เมื่อส่งมอบ และบริการตลอด 3 ปี NPAEs อาจมีวิธีที่ง่ายกว่า แต่ต้องดูสาระของรายการตามมาตรฐานฉบับที่ใช้
4.2 สัญญาเช่า
PAEs ใช้ TFRS 16 รับรู้ ROU Asset และ Lease Liability สำหรับสัญญาเช่าเกือบทุกสัญญา ยกเว้น Short-term และ Low-value NPAEs มีข้อกำหนดของตนเอง ไม่ควรสมมติว่าใช้ทางเลือกเดียวกับ TFRS 16 จึงต้องตรวจก่อนจัดทำงบ
เช่าสำนักงาน 5 ปี ค่าเช่าปีละ 1.2 ล้านบาท จ่ายปลายปี คิดลด 5% PV ประมาณ 5.2 ล้านบาท ค่าเสื่อม ROU ประมาณ 1.04 ล้านบาทต่อปี ถ้าใช้ TFRS 16 EBITDA เพิ่มขึ้น แต่หนี้สินเพิ่ม ถ้าบันทึกเป็นค่าเช่าตามเกณฑ์ที่อนุญาต จะไม่มีสินทรัพย์หรือหนี้สินเพิ่มในงบ
ความต่างนี้สำคัญกับธนาคาร เพราะบริษัทเดียวกันอาจมี D/E ต่างกันมากตามมาตรฐานที่ใช้
4.3 เครื่องมือทางการเงิน
PAEs ใช้ TFRS 9 ทั้งการจัดประเภท FVTPL, FVOCI และ Amortized Cost รวมถึง Expected Credit Loss และ Hedge Accounting NPAEs เรียบง่ายกว่า
ลูกหนี้การค้า 100 ล้านบาท อยู่ในเครดิตเทอม ไม่มีปัญหาผิดนัด ภายใต้ PAEs ลูกหนี้การค้าที่ไม่มีองค์ประกอบทางการเงินมักใช้วิธีอย่างง่าย คือวัดค่าเผื่อด้วย Lifetime ECL เช่น ใช้ Provision Matrix สมมติค่าเผื่อ 1 ถึง 2 ล้านบาท กำไรจะลดตั้งแต่ต้น ภายใต้ NPAEs ต้องดูเกณฑ์ของฉบับที่ใช้ว่าตั้งค่าเผื่อเมื่อใด
5. มุมของ Developer
- Developer ที่เป็น NPAEs ยังควรทำรายงานจัดการแยกรายได้โอนกับเงินรับล่วงหน้า เพราะเป็นข้อมูลหลักของธนาคารและผู้ลงทุน
- ถ้าวางแผนเข้าตลาดทุน ต้องเตรียมประวัติข้อมูลตาม TFRS ชุดเต็มล่วงหน้า โดยเฉพาะรายได้ สัญญาเช่า Deferred Tax และการปันส่วนต้นทุนโครงการ
- บริษัทในกลุ่มที่ใช้มาตรฐานต่างกันต้องมีการปรับปรุงเมื่อจัดทำงบการเงินรวมตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง
บทสรุป
PAEs มีข้อกำหนดเชิงลึกกว่า ส่วน NPAEs ลดภาระการจัดทำงบ การเลือกไม่ควรดูแค่ต้นทุนการจัดทำ แต่ควรดูแผนระดมทุน ผู้ใช้งบ และความสามารถในการอธิบายตัวเลขกับธนาคารหรือผู้ลงทุน