สรุปสั้น
CIT ของโครงการคำนวณจากกำไรหลังโอน WIP เป็น COGS และหักขาดทุนสะสมที่ยังไม่หมดอายุ อัตรา ETR ต่ำในปีโอนไม่ได้แปลว่าภาษีตลอดโครงการลดลง เพราะขาดทุนช่วงก่อสร้างเป็นค่าใช้จ่ายจริง และก้อนที่หมดอายุจะทำให้ ETR ตลอดโครงการสูงกว่า 20%
ภาพรวมกลไก
ระหว่างก่อสร้าง
กลุ่มที่สะสมเป็น WIP: ค่าก่อสร้างตาม BOQ ค่าวิชาชีพ ค่าที่ดินและพัฒนาที่ดิน และดอกเบี้ยที่เข้าเงื่อนไข TAS 23
กลุ่มที่เข้า P&L: SG&A เช่น เงินเดือนฝ่ายขายและโฆษณา Overhead ค่าใช้จ่ายสำนักงาน ค่าสอบบัญชี
เมื่อยังไม่มีรายได้ บริษัทจึงเกิดผลขาดทุนทางภาษีซึ่งยกไปได้ไม่เกิน 5 รอบบัญชี ตามมาตรา 65 ตรี (12)
วันโอนกรรมสิทธิ์
- WIP ต่อหน่วยโอนเป็น COGS
- รับรู้รายได้ ณ จุดเวลา ตาม TFRS 15
- ชำระ SBT 3.3% และถูกหัก WHT 1%
- ค่าธรรมเนียมการโอนปกติ 2% ของราคาประเมิน ภาระผู้ขายขึ้นกับสัญญา
- กำไรรวมเป็นฐาน CIT ของปี
ตัวอย่างสมมติ: โครงการ 120 ยูนิต
ราคาขายยูนิตละ 30 ล้านบาท GDV 3,600 ล้านบาท ต้นทุนยูนิตละ 22 ล้านบาท ก่อสร้าง 5 ปี และโอนในปี 6-8
ขาดทุนทางภาษีช่วงก่อสร้าง
| ปี | ขาดทุน (ล้านบาท) | ใช้ได้ถึง |
|---|---|---|
| ปี 1 | 30 | ปี 6 |
| ปี 2 | 90 | ปี 7 |
| ปี 3 | 120 | ปี 8 |
| ปี 4 | 80 | ปี 9 |
| ปี 5 | 40 | ปี 10 |
| รวม | 360 |
ปี 6-8
| ล้านบาท | ปี 6 | ปี 7 | ปี 8 |
|---|---|---|---|
| จำนวนยูนิตโอน | 20 | 80 | 20 |
| รายได้ | 600.0 | 2,400.0 | 600.0 |
| COGS | (440.0) | (1,760.0) | (440.0) |
| SBT 3.3% | (19.8) | (79.2) | (19.8) |
| กำไรหลัง COGS และ SBT | 140.2 | 560.8 | 140.2 |
| SG&A และ Overhead | (120.0) | (160.0) | (90.0) |
| EBIT | 20.2 | 400.8 | 50.2 |
| หักขาดทุนสะสมที่ใช้ | (20.2) | (330.0) | 0.0 |
| กำไรสุทธิทางภาษี | 0.0 | 70.8 | 50.2 |
| CIT 20% | 0.00 | 14.16 | 10.04 |
ปี 6 ใช้ขาดทุนปี 1 ได้เพียง 20.2 ล้านบาท ส่วนที่เหลือ 9.8 ล้านบาทหมดอายุเมื่อสิ้นปี 6
SBT กับ CIT
| รายการ | SBT | CIT |
|---|---|---|
| ฐาน | รายรับหรือราคาประเมินที่สูงกว่า | กำไรสุทธิทางภาษี |
| อัตรา | 3.3% | 20% |
| เวลาจ่าย | วันจดทะเบียน | ภ.ง.ด.51 และ ภ.ง.ด.50 |
| ความสัมพันธ์ | เป็นรายจ่ายที่หักได้ จึงลดฐาน CIT | คำนวณหลังหัก SBT |
SBT ทั้งโครงการ 118.8 ล้านบาท ลด CIT ได้สูงสุด 23.76 ล้านบาท หากกำไรทั้งหมดอยู่ในฐานภาษี และภาระสุทธิเท่ากับ 95.04 ล้านบาท
ภาพรวมภาษีทั้งโครงการ
| ประเภท | ล้านบาท | % ของ GDV | เวลาจ่าย |
|---|---|---|---|
| SBT 3.3% | 118.80 | 3.30% | ปี 6-8 ณ วันโอน |
| CIT 20% | 24.20 | 0.67% | ปี 7-9 |
| ค่าธรรมเนียมการโอน 2% ถ้าผู้ขายรับครึ่งหนึ่งที่ราคาประเมินเท่าราคาขาย | 36.00 | 1.00% | ปี 6-8 ณ วันโอน |
| รวม | 179.00 | 4.97% |
WHT 1% รวม 36 ล้านบาท เป็นเงินจ่ายล่วงหน้าที่ใช้เป็นเครดิต ไม่ใช่ภาษีเพิ่ม
Effective Tax Rate ที่แท้จริง
มุมมองปีโอน
CIT 24.20 ÷ EBIT ปี 6-8 จำนวน 471.20 = 5.14% ดูต่ำเพราะหักขาดทุนสะสมแล้ว
มุมมองตลอดโครงการ
กำไรรวมหลังขาดทุนก่อสร้าง 471.20 − 360 = 111.20 CIT 24.20 คิดเป็น 21.76% สูงกว่า 20% เพราะขาดทุน 9.8 ล้านบาทหมดอายุ
ขาดทุนสะสมไม่ได้ลดอัตราภาษีจริงตลอดโครงการ แต่เลื่อนเงินจ่าย และรักษาฐานภาษีเท่านั้นเมื่อใช้ทันอายุ การวางแผนจึงควรมุ่งใช้ขาดทุนให้ทัน 5 รอบบัญชี จัดสรร WIP และ P&L ถูกต้อง และเตรียมเงินสดสำหรับ SBT
บทสรุป
CIT ของโครงการไม่ใช่กำไรคูณ 20% ในปีที่โอนเท่านั้น ต้องมองตั้งแต่ WIP ไป COGS กำไรสุทธิ และอายุขาดทุนสะสม ซึ่งส่งผลต่อ IRR และผลตอบแทนผู้ถือหุ้นผ่านจังหวะเงินสด