จ่ายค่านายหน้าไปต่างประเทศ

สรุปสั้น

ทุกการจ่ายค่านายหน้าไปต่างประเทศต้องตรวจ 2 ภาษี คือ ภ.ง.ด.54 ซึ่งอนุสัญญาภาษีซ้อนอาจลดได้ และ ภ.พ.36 ซึ่งอนุสัญญาลดไม่ได้ ถ้าเป็นรายจ่ายของการขายห้องชุด VAT ที่เกี่ยวข้องเครดิตไม่ได้และรวมเป็นต้นทุนการได้มาซึ่งสัญญา สัญญาแบบ Net ทำให้ต้นทุนสูงกว่าหน้าสัญญาประมาณ 25.9%

หลักการ 7 ข้อ

#	หลักการ	ผลในทางปฏิบัติ
1	การขายห้องชุดเสีย SBT ไม่อยู่ในระบบ VAT	VAT ในใบกำกับและ ภ.พ.36 ของค่านายหน้าขายห้องเครดิตไม่ได้ เป็นต้นทุน
2	Commission ที่จ่ายเพราะได้สัญญา = ต้นทุนการได้มาซึ่งสัญญา (CAC)	บันทึกสินทรัพย์รายยูนิต และโอนเป็นค่าใช้จ่ายวันโอน
3	สิทธิรับเงินเกิดตามนโยบายโครงการ เช่น ผู้ซื้อชำระครบ 35% (ตัวอย่าง)	เบิกได้หลังมีหลักฐาน
4	สถานะผู้รับกำหนดภาษี	สถานะไม่ชัด ห้ามจ่าย
5	ตรวจ 2 ภาษีทุกครั้ง	อนุสัญญาลดได้เฉพาะ ภ.ง.ด.54
6	จ่ายเข้าบัญชีชื่อคู่สัญญาเท่านั้น	ห้ามเงินสด ห้ามบุคคลที่สาม ห้ามเปลี่ยนบัญชีด้วยวาจา
7	ยื่นทุกแบบภายในวันที่ 7 หรือวันที่ขยายสำหรับ e-Filing	ไม่หักหรือหักไม่ครบ ผู้จ่ายรับผิดร่วม

สองภาษีที่ต้องตรวจ

ประเด็น	ภาษีหัก ณ ที่จ่าย	VAT ที่ผู้จ่ายนำส่งแทน
กฎหมาย	ม.70	ม.77/2 วรรคสอง, ม.83/6
ใช้เมื่อ	จ่ายเงินได้ ม.40(2)-(6) จากหรือในไทยให้นิติบุคคลต่างประเทศที่ไม่ได้ประกอบกิจการในไทย	บริการจากต่างประเทศที่มีการใช้ในไทย
อัตรา	15% หรืออัตราตามอนุสัญญา	7% ของยอดที่จ่าย รวม WHT ที่ออกแทน
แบบ	ภ.ง.ด.54	ภ.พ.36
อนุสัญญาช่วยได้หรือไม่	ได้	ไม่ได้
เครดิตคืนได้หรือไม่	-	ไม่ได้สำหรับรายจ่ายขายห้อง เป็นต้นทุน

ประเภทรายจ่าย	เงินได้	WHT	ภ.พ.36	ตามอนุสัญญา
ค่านายหน้าขายห้องชุด	40(2)	15%	7%	ข้อ 7 ถ้าไม่มี PE และมี COR
ค่าบริการ ที่ปรึกษา การตลาด	40(2)	15%	7%	ข้อ 7 ถ้าไม่มี PE และมี COR
ซอฟต์แวร์ (สิทธิใช้งาน)	40(3)	15%	7%	ลดตามอนุสัญญารายประเทศ
SaaS หรือ Cloud	40(2) หรือ 40(3)	15% ไว้ก่อน	7%	ตามข้อเท็จจริงของสัญญา
ดอกเบี้ยเงินกู้ต่างประเทศ	40(4)(ก)	15%	ไม่มี	ลดตามอนุสัญญา

ค่า SaaS ที่จ่ายผ่านบัตรเครดิตต้องตรวจ ภ.ง.ด.54 และ ภ.พ.36 เหมือนการโอนเงิน เป็นจุดที่พลาดบ่อย ค่านายหน้าที่หักกลบจากเงินที่โอนมาก็ถือว่ามีการจ่ายแล้วตาม ม.39

เงื่อนไขใช้สิทธิตามอนุสัญญา

ผู้รับมีถิ่นที่อยู่ในประเทศคู่สัญญา และมี Certificate of Residence (COR) ของปีที่จ่าย
ไม่มี Permanent Establishment (PE) ในไทย ทั้งสำนักงาน บุคลากรที่ทำงานเกินเกณฑ์ และตัวแทนที่ปิดสัญญาแทน
ผ่าน Principal Purpose Test ของ MLI (ตรวจว่าอนุสัญญาคู่นั้นมีผลบังคับ MLI แล้วหรือไม่) คือไม่ได้จัดโครงสร้างเพื่อได้สิทธิเป็นวัตถุประสงค์หลักข้อหนึ่ง
ผู้รับเป็นเจ้าของเงินได้จริง และเป็นคู่สัญญาเดียวกับเจ้าของบัญชี

ถ้าขาดข้อใด ให้หัก 15% ไว้ก่อน รายการมูลค่าสูง ควรขอข้อหารือเป็นหนังสือจากกรมสรรพากร

Gross-up เมื่อสัญญาเป็นแบบ Net

เงินได้ก่อนหักภาษี = เงินที่ผู้รับต้องได้สุทธิ ÷ (1 − อัตรา WHT)

ฐาน ภ.พ.36 คือยอดก่อนหักภาษี (Gross-up) ไม่ใช่ยอดที่โอน ภาษีที่ออกแทนหักเป็นรายจ่ายได้เมื่อสัญญากำหนดชัดว่าผู้จ่ายรับภาระภาษี

ตัวอย่าง: ค่าคอม 300,000 บาท 4 สถานการณ์

รายการ (บาท)	3A Gross มี COR	3B Gross ไม่มี COR	3C Net ไม่มี COR	3D Net มี COR
เงินได้ก่อนหักภาษี	300,000.00	300,000.00	352,941.18	300,000.00
WHT ภ.ง.ด.54	0.00	45,000.00	52,941.18	0.00
ภ.พ.36 VAT 7%	21,000.00	21,000.00	24,705.88	21,000.00
โอนให้ Agency	300,000.00	255,000.00	300,000.00	300,000.00
CAC (ต้นทุนรวม)	321,000.00	321,000.00	377,647.06	321,000.00
เทียบยอดตามสัญญา	+7.0%	+7.0%	+25.9%	+7.0%

ค่าธรรมเนียมธนาคารฝั่งบริษัท (ประมาณการ 1,500 บาทเมื่อเลือก OUR) บันทึกเป็นค่าใช้จ่าย ไม่รวมใน CAC ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวอย่าง

แบ่งค่าคอมหลายฝ่าย

ตัวอย่าง: ห้อง 10,000,000 บาท pool 3% = 300,000 บาท

ผู้รับ	สัดส่วน	ค่าคอม	WHT	VAT / ภ.พ.36	จ่ายสุทธิ	CAC	แบบ
Agency ต่างประเทศ Gross ไม่มี COR	50%	150,000	22,500	10,500	127,500	160,500	ภ.ง.ด.54, ภ.พ.36
นิติบุคคลไทย จด VAT	20%	60,000	1,800	4,200	62,400	64,200	ภ.ง.ด.53
พนักงานขาย	20%	60,000	6,000	-	54,000	60,000	ภ.ง.ด.1
บุคคลธรรมดาไทย นโยบาย 3%	10%	30,000	900	-	29,100	30,000	ภ.ง.ด.3 (ยืนยัน)
รวม	100%	300,000	31,200	14,700	273,000	314,700	5 แบบ

ตรวจยอด: จ่ายสุทธิ 273,000 + WHT 31,200 + ภ.พ.36 10,500 = 314,700 (VAT 4,200 รวมอยู่ในยอดจ่ายแล้ว) WHT พนักงานคำนวณจากเงินเดือน 50,000 บาทต่อเดือน

กรณีผู้รับจดทะเบียนในอินโดนีเซีย

ใช้โครงเดียวกันกับประเทศอื่น โดยเพิ่มการตรวจอนุสัญญาไทย-อินโดนีเซียฉบับปัจจุบัน และการมีผลของ MLI การจ่ายให้นิติบุคคลอินโดนีเซียทำได้ เมื่อมีสัญญากับบริษัทนั้นโดยตรง ผู้รับเงินเป็นคู่สัญญาและเจ้าของบัญชี ผ่าน KYC และนำส่งภาษีไทยครบ

ข้อ	สาระสำคัญ	ผลต่อผู้จ่าย
กำไรจากธุรกิจ	เก็บภาษีในประเทศถิ่นที่อยู่ เว้นแต่มี PE ในไทย	ถ้าเงื่อนไขครบ WHT 0% แต่ยังต้องยื่น ภ.พ.36
Service PE	ให้บริการผ่านบุคลากรในไทยเกินเกณฑ์ตามอนุสัญญา ถือว่ามี PE	ถ้าคนขายจริงทำงานอยู่ในไทย ควรหัก 15%
Agent PE	ผู้ที่ปิดสัญญาหรือมีบทบาทหลักในการปิดสัญญาแทนกิจการ	ตรวจว่าใครเจรจาและปิดการขายในไทย
Principal Purpose Test	ปฏิเสธสิทธิได้ ถ้าการได้สิทธิเป็นวัตถุประสงค์หลัก	การย้ายผู้รับเงินเพื่อเลี่ยงการหักภาษีไทยไม่ผ่าน

ถ้าผู้ขายงานจริงพำนักและทำงานในไทย แต่ออกบิลจากบริษัทในต่างประเทศ จะเกิดความเสี่ยงซ้อนกันทั้ง PE, PPT, ใบอนุญาตทำงาน, ธุรกิจนายหน้าของคนต่างด้าว และ AML แนวทางคือให้จ่ายบริษัทต่างประเทศเมื่อผ่าน KYC และ Substance Test มิฉะนั้นให้หัก 15% และยื่น ภ.พ.36 หรือจ่ายผ่านนิติบุคคลไทยที่ทำงานจริง

ตัวอย่าง: ค่าคอม 12.5% และ 10% ของห้อง 10,000,000 บาท

รายการ (บาท)	12.5% A Gross มี COR	12.5% B Gross ไม่มี COR	12.5% C Net ไม่มี COR
เงินได้ก่อนหักภาษี	1,250,000.00	1,250,000.00	1,470,588.24
WHT	0.00	187,500.00	220,588.24
โอนให้ Agency	1,250,000.00	1,062,500.00	1,250,000.00
ภ.พ.36	87,500.00	87,500.00	102,941.18
CAC	1,337,500.00	1,337,500.00	1,573,529.42

รายการ (บาท)	10% A	10% B	10% C
เงินได้ก่อนหักภาษี	1,000,000.00	1,000,000.00	1,176,470.59
WHT	0.00	150,000.00	176,470.59
โอนให้ Agency	1,000,000.00	850,000.00	1,000,000.00
ภ.พ.36	70,000.00	70,000.00	82,352.94
CAC	1,070,000.00	1,070,000.00	1,258,823.53

อัตรา 10-12.5% สูงกว่าระดับตลาดทั่วไป ควรมี benchmark หรือนโยบายค่าคอมที่อนุมัติแล้วรองรับ

Red Flags เฉพาะกรณีนี้

หลายรายขอเปลี่ยนผู้รับเงินเป็นบริษัทต่างประเทศพร้อมกัน: บันทึกเหตุผลและทำ Substance Test
คนขายจริงอยู่ในไทยแต่บิลมาจากต่างประเทศ: ถือว่ามีความเสี่ยง PE
ขอจ่ายเข้าบัญชีบุคคลที่สามหรือบัญชีส่วนตัวกรรมการ: ปฏิเสธ
บริษัทเพิ่งตั้ง ไม่มีสำนักงานหรือพนักงาน: ไม่ใช้สิทธิอนุสัญญา
แยกบิลหลายบริษัทสำหรับยูนิตเดียว: ตรวจยอดรวมกับ pool และความสัมพันธ์ผู้ถือหุ้น
COR ไม่ใช่ปีที่จ่าย หรือเป็นเอกสารรับรองตนเอง: ไม่รับ
ผู้รับหรือผู้ถือหุ้นอยู่ในรายชื่อ sanctions: ระงับและแจ้งผู้อนุมัติ

เอกสารจากบริษัทผู้รับ

หนังสือจัดตั้งและหนังสือรับรองบริษัท ใบอนุญาตธุรกิจ และเลขผู้เสียภาษีของประเทศผู้รับ
COR ของปีที่จ่าย ออกโดยหน่วยงานภาษีของประเทศผู้รับ
รายชื่อกรรมการ ผู้ถือหุ้น และคำรับรอง UBO พร้อมเอกสารแสดงตน
หนังสือรับรองบัญชีธนาคาร ชื่อบัญชีตรงกับชื่อบริษัท
คำรับรองไม่มี PE ในไทย และจำนวนวันที่บุคลากรอยู่ในไทยใน 12 เดือน
Agency Agreement ลงนามกับบริษัทนี้โดยตรง พร้อมข้อ Taxes
Commercial Invoice ระบุเลขยูนิต ชื่อผู้ซื้อ ยอด Gross และสกุลเงิน
หลักฐานการทำงาน เช่น booking form และ client registration

การบันทึกบัญชี CAC

รายการ	CAC	ค่าใช้จ่ายทันที
ค่านายหน้าที่ผูกกับยูนิตที่ขายได้	รวม
VAT ในใบกำกับของ Agency ไทยที่เครดิตไม่ได้	รวม
ภ.พ.36 ที่เครดิตไม่ได้	รวม
WHT ที่ออกแทนตามสัญญา	รวม
ค่าคอมพนักงานที่ผูกกับยูนิตที่ขายได้	รวม
ค่าธรรมเนียมธนาคารและผลต่างอัตราแลกเปลี่ยน		ค่าใช้จ่าย
เงินเดือนทีมขาย เงินสมทบ โบนัสประจำปี		ค่าใช้จ่าย
การตลาดและโฆษณาที่ไม่ขึ้นกับการขายได้		ค่าใช้จ่าย

เหตุการณ์	รายการบัญชี
วันจ่าย	Dr CAC รายยูนิต / Cr WHT ค้างจ่าย, ภ.พ.36 ค้างจ่าย, ธนาคาร
วันนำส่งภาษี	Dr WHT ค้างจ่าย, ภ.พ.36 ค้างจ่าย / Cr ธนาคาร
ระหว่างก่อสร้าง	ถือเป็นสินทรัพย์ ติดตามรายยูนิต ทบทวนการด้อยค่า
วันโอน	Dr ค่าใช้จ่ายขาย ค่านายหน้า / Cr CAC รายยูนิต
ยกเลิก เรียกคืนได้	Dr ลูกหนี้ Agency (Clawback) / Cr CAC
ยกเลิก เรียกคืนไม่ได้	Dr ขาดทุนจากการด้อยค่า / Cr CAC

ตัวอย่างยกเลิก 3B: เรียกคืนได้ 255,000 บาท ส่วนที่เหลือ WHT 45,000 และ ภ.พ.36 21,000 บาท รวม 66,000 บาทรับรู้เป็นขาดทุนจากการด้อยค่า รวมตัด CAC 321,000 บาท

ประเด็นที่ต้องยืนยันกับผู้สอบบัญชี: Leasehold ใช้ TFRS 15 หรือ TFRS 16 กิจการ NPAEs ไม่มีหลักเฉพาะเรื่อง CAC จังหวะหักรายจ่ายทางภาษี และสถานะ VAT กับการเฉลี่ยภาษีซื้อ

ธนาคารและการโอนเงิน

รูปแบบค่าธรรมเนียม	ผู้รับภาระ	แนะนำเมื่อ
OUR	บริษัทรับทั้งหมด	สัญญาให้ผู้รับได้ยอดเต็ม
SHA	แบ่งกันฝั่งละส่วน	ค่าเริ่มต้น
BEN	ผู้รับรับทั้งหมด	ตกลงไว้ในสัญญา

สาเหตุเงินค้าง	วิธีป้องกัน
ชื่อบัญชีไม่ตรงคู่สัญญา	ใช้หนังสือรับรองบัญชี และตรวจตอน onboarding
จ่ายบุคคลที่สาม	ห้ามตามนโยบาย
ไม่มีสัญญาหรือใบแจ้งหนี้	แนบเอกสารชุดเต็ม
Sanctions ตรงบางส่วน	เตรียมเอกสารกรรมการและ UBO
SWIFT ผิด	ตรวจกับหนังสือธนาคารและทดลองโอนยอดเล็กครั้งแรก

เอกสารการโอนควรมีสัญญา ใบแจ้งหนี้ วัตถุประสงค์การโอน และตารางคำนวณภาษี ใช้อัตราอ้างอิงธนาคารแห่งประเทศไทย ณ วันจ่าย และตรวจประกาศปริวรรตเงินตราฉบับล่าสุดกับธนาคารของบริษัท ค่าธรรมเนียมเป็นค่าประมาณ ต้องยืนยันกับธนาคารของบริษัท

ข้อสัญญาที่ควรมี

Commission ค้างจ่ายเมื่อผู้ซื้อชำระตามเกณฑ์นโยบาย และต้องคืนภายใน 30 วันหากสัญญาขายถูกยกเลิกก่อนโอน
จ่ายเฉพาะบัญชีชื่อคู่สัญญา การเปลี่ยนบัญชีต้องทำเป็นหนังสือลงนามโดยกรรมการ
Taxes clause ระบุว่ายอดเป็น Gross ผู้จ่ายหักภาษีไทยตามกฎหมาย และออกหนังสือรับรอง
การใช้สิทธิอนุสัญญาต้องมี COR และคำรับรองไม่มี PE ก่อนจ่าย
ภ.พ.36 เป็นภาระของบริษัท และไม่ลดยอด commission
คำรับรองของ Agent เรื่องการจดทะเบียน ผู้รับประโยชน์ที่แท้จริง ใบอนุญาต sanctions, AML และต่อต้านคอร์รัปชัน

ให้ที่ปรึกษากฎหมายตรวจทานก่อนใช้จริง

การควบคุมและบทลงโทษ

กรณี	ผล	กฎหมาย
ไม่หักหรือหักไม่ครบ	ผู้จ่ายรับผิดร่วมในภาษีที่ขาด	ม.54, ม.70, ม.52
ยื่น ภ.ง.ด. ล่าช้า	เงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน ไม่เกินจำนวนภาษี	ม.27
ยื่น ภ.พ.36 ล่าช้าหรือไม่ยื่น	เบี้ยปรับและเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน	ม.89, ม.89/1
ไม่มีหลักฐานผู้รับ	หักเป็นรายจ่ายไม่ได้	ม.65 ตรี(18)
ลูกจ้างแฝง	ภาษีอัตราก้าวหน้าและประกันสังคมย้อนหลังพร้อมเงินเพิ่ม	ม.50(1), พ.ร.บ.ประกันสังคม

รายไตรมาส: กระทบรายการโอนต่างประเทศและบัตรเครดิตกับ ภ.ง.ด.54 และ ภ.พ.36
สุ่มตรวจสถานะผู้รับ COR ของปีที่จ่าย และผล PE/PPT
คำนวณซ้ำฐานภาษีและ Gross-up
ยอด CAC คงเหลือตรงกับยูนิตที่ยังไม่โอน
ไม่มี VAT ค่านายหน้าขายห้องชุดเข้า ภ.พ.30 เป็นภาษีซื้อ
ตรวจสอบแบบ Red Flag: จ่ายต่างประเทศไม่มีภาษีคู่กัน, ใช้ WHT 0% ไม่มี COR, บุคลากรในไทยต่อเนื่อง, เปลี่ยนผู้รับเงินหลังทำงานในไทย