สรุปสั้น
- เมื่อสิทธิยกเว้น CIT หมด ภาษีตามอัตราปกติ 20% ลดกำไรหลังภาษีลง 20% ไม่ใช่เกือบครึ่ง แต่ผลต่อเงินสด เงินปันผล และเงื่อนไขหนี้อาจหนักกว่าที่คิด
- ปีแรกหลังหมดสิทธิ มักเห็นเงินสดออกเพียงบางส่วนจากการยื่นครึ่งปี แต่ปีต่อมามีทั้งภาษีค้างจ่ายและภาษีครึ่งปีซ้อนกัน
- เริ่มวางแผนล่วงหน้าอย่างน้อย 2–3 ปี ด้วยวิธีที่มีสาระทางธุรกิจ ไม่ใช่ย้ายกำไรเพื่อยืดสิทธิ
ปีนี้ยังไม่ต้องจ่ายภาษี ปีหน้าสิทธิหมด เจ้าของเห็นกำไรก้อนเดิมแต่ไม่รู้ว่าเงินสดจะหายไปเมื่อไร และผู้ถือหุ้นจะได้เงินปันผลเท่าเดิมหรือไม่ เหตุการณ์นี้ไม่ได้เกิดแบบกะทันหัน เพราะวันสิ้นสุดสิทธิรู้ล่วงหน้าหลายปี ปัญหาคือแผนการเงินจำนวนมากไม่ได้ขยายออกไปถึงปีนั้น
อะไรเปลี่ยนในปีที่สิทธิหมด
| เรื่อง | ระหว่างได้สิทธิ | หลังหมดสิทธิ |
|---|---|---|
| CIT ของกิจการส่งเสริม | ยกเว้นตามบัตรและเพดาน | อัตราปกติ 20% เว้นแต่มีสิทธิลดหย่อนอื่นตามบัตร |
| เงินปันผลจากกำไรที่ได้รับยกเว้น | ไม่ต้องนำมารวมคำนวณภาษีตามเงื่อนไข | ตรวจระยะเวลาการจ่ายให้ตรงกับกฎ PwC สรุปว่ารวมถึงภายใน 6 เดือนหลังหมดสิทธิ |
| ภาษีครึ่งปี ภ.ง.ด.51 | อาจไม่มีภาระสำหรับกำไรส่วนที่ยกเว้น | ต้องประมาณกำไรและจ่ายตามเกณฑ์ |
| ภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี | อาจมีผลแตกต่างตามลักษณะผลแตกต่างชั่วคราว | ต้องทบทวนตาม TAS 12 หรือมาตรฐานที่กิจการใช้ |
| ขาดทุนสะสมระหว่างได้สิทธิ | – | โดยหลักใช้หักกำไรได้ภายใน 5 ปีหลังหมดสิทธิ ตามเงื่อนไขกฎหมาย |
ตัวอย่าง: ภาระภาษีกับเงินสด
ตัวอย่างสมมติ กำไรก่อนภาษีทุกปี 100 EBITDA 180 ภาระชำระหนี้ต่อปี 90 สิทธิยกเว้นหมดเมื่อสิ้นปีที่ 8 และกิจการจ่ายภาษีครึ่งปีเท่ากับครึ่งหนึ่งของภาษีทั้งปี หน่วยล้านบาท
| รายการ | ปี 8 | ปี 9 | ปี 10 |
|---|---|---|---|
| CIT ตามงบ | 0 | 20 | 20 |
| กำไรหลังภาษี | 100 | 80 | 80 |
| เงินสดจ่ายภาษีครึ่งปีของปีนั้น | 0 | 10 | 10 |
| เงินสดจ่ายภาษีส่วนที่เหลือของปีก่อน | 0 | 0 | 10 |
| เงินสดจ่าย CIT | 0 | 10 | 20 |
| (EBITDA − CIT ตามงบ) ÷ ภาระหนี้ | 2.00x | 1.78x | 1.78x |
ถ้าผู้ถือหุ้นเป็นบุคคลธรรมดาไทยและจ่ายปันผลเต็มจำนวน กรณีกำไรที่ได้รับยกเว้น 100 ไม่ถูกหักภาษีปันผลตามเงื่อนไข จะได้รับ 100 กรณีหลังหมดสิทธิ ได้รับ 80 × 90% = 72 ก่อนพิจารณาเครดิตภาษีปันผลในการยื่นภาษีประจำปี
เงินสดปีแรกดูไม่หนักเพราะภาษีส่วนหนึ่งเลื่อนไปชำระปีถัดไป ถ้าใช้เงินจ่ายปันผลเต็มในปีที่ 9 ปีที่ 10 จะเจอ 20 ลบ. พร้อมกัน จึงควรเริ่มสะสมสำรองภาษีตั้งแต่เดือนแรกที่สิทธิหมด
หากกลุ่มอยู่ในเกณฑ์ Top-up Tax ขนาด EUR 750 ล้านขึ้นไป ซึ่งมีผลตั้งแต่ 1 ม.ค. 2568 ต้องตรวจผลร่วมกับสิทธิ BOI แยกต่างหาก รวมถึงทางเลือกแปลงการยกเว้นเป็นอัตราลดตามประกาศ
แผนล่วงหน้า 36 เดือน
- 36 เดือนก่อนหมดสิทธิ ทำตารางวันหมดสิทธิรายบัตร และตรวจเพดานคงเหลือ
- 24 เดือน ทำ Model 5 ปีหลังหมดสิทธิ รวม CIT เงินปันผล และ Covenant
- 18 เดือน สรุปนโยบายเงินปันผลกับกำไรสะสมที่ได้รับยกเว้น และตรวจระยะเวลาที่จ่ายได้
- 12 เดือน ทบทวนการลงทุนจริงที่อาจขอการส่งเสริมใหม่ ซึ่งต้องมีเหตุผลทางธุรกิจในตัวเอง
- 6 เดือน เริ่มกันเงินสำรองภาษี ปรับ Forecast และแจ้งธนาคารถ้าจำเป็น
- หลังหมดสิทธิ ปิดบัญชีแยกตามกำหนด ตรวจภาษีเงินได้รอตัดบัญชี และจัดทำ ภ.ง.ด.51 ด้วยสมมติฐานจริง
สิ่งที่ไม่ควรทำ
- เร่งบันทึกรายได้เข้าปีที่ยังได้สิทธิ โดยไม่เป็นไปตามมาตรฐานบัญชีและการโอนการควบคุม
- เลื่อนค่าใช้จ่ายเข้าปีหลังหมดสิทธิโดยไม่มีเหตุผลเชิงการค้า
- ตั้งบริษัทหรือย้ายกิจการเดิมเพื่อทำให้ดูเหมือนเป็นโครงการใหม่
- จ่ายปันผลโดยไม่แยกกำไรที่ได้รับสิทธิออกจากกำไรที่เสียภาษี
สิ่งที่ควรทำต่อ
- รวมวันหมดสิทธิและเพดานคงเหลือของทุกบัตรไว้ในตารางเดียว
- ทำ Forecast เงินสดและ Covenant แบบรวม CIT เต็มอัตรา
- แยกกำไรสะสมตามสถานะภาษีและตรวจเงื่อนไขการจ่ายปันผล
- ตั้งบัญชีสำรองภาษีและกำหนดสัดส่วนกันเงินรายเดือน
- ประเมินผลขาดทุนยกไปและภาษีเงินได้รอตัดบัญชีกับผู้สอบบัญชี
- ปรึกษาที่ปรึกษาภาษีก่อนเปลี่ยนโครงสร้างหรือขอสิทธิใหม่