ถูกฟ้อง: สู้คดีหรือประนีประนอมในมุมการเงิน

สรุปสั้น

เมื่อได้รับหมายศาล ให้ตรวจกำหนดเวลาทันที และปรึกษาทนายความก่อนรับสภาพหรือจ่ายเงิน
การตัดสินใจระหว่างสู้คดีกับประนีประนอมต้องเทียบเงินสด ระยะเวลา ค่าใช้จ่าย และผลต่อธุรกิจ
ฝ่ายการเงินต้องประเมินผลต่อสภาพคล่อง งบการเงิน และเงื่อนไขธนาคารควบคู่กับทนาย

บริษัทได้รับหมายเรียกจากลูกค้า ยอดเรียกร้องสูงจนเจ้าของตกใจ คำแนะนำจากคนรอบตัวคือรีบจ่ายให้จบเพื่อรักษาชื่อเสียง อีกฝ่ายบอกให้สู้ให้ถึงที่สุด สองความเห็นนี้เกิดจากอารมณ์ทั้งคู่ เหมือนเวลาเกิดไฟไหม้ที่คนวิ่งหาน้ำโดยยังไม่รู้ว่าไฟเกิดจากอะไร สิ่งที่ต้องมีคือลำดับขั้นตอน

บทความนี้เป็นกรอบคิดด้านการเงินทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย รายละเอียดแต่ละคดีต่างกันมาก และคดีอาญาหรือคดีเฉพาะทางอาจมีขั้นตอนและกำหนดเวลาแตกต่างจากนี้ ต้องให้ทนายความตรวจเอกสารจริงก่อนตัดสินใจ

72 ชั่วโมงแรก

ตรวจกำหนดเวลา: คดีแพ่งสามัญ จำเลยต้องยื่นคำให้การภายใน 15 วันนับจากวันส่งหมาย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 177 ส่วนการส่งโดยวิธีปิดหมายมีผลเมื่อพ้นกำหนดตามมาตรา 79 วันสุดท้ายควรให้ทนายคำนวณ
เก็บเอกสาร: สัญญา อีเมล การส่งมอบ การชำระเงิน แชต และหยุดการลบข้อมูลที่เกี่ยวข้อง
กำหนดผู้พูด: มีช่องทางเดียวในการติดต่อคู่กรณี
ระวังการรับสภาพ: การชำระบางส่วนหรือการทำหนังสือรับสภาพหนี้ อาจทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามมาตรา 193/14 จึงควรให้ทนายตรวจก่อนจ่ายหรือตอบเป็นลายลักษณ์อักษร
แจ้งผู้เกี่ยวข้อง: ตรวจกรมธรรม์ประกันภัย และเงื่อนไขการแจ้งธนาคารหรือคู่สัญญา

เปรียบเทียบทางเลือก

ประเด็น	สู้คดี	ประนีประนอม
ผลลัพธ์	ไม่แน่นอน อาจแพ้หรือชนะบางส่วน	รู้ยอดและเงื่อนไขล่วงหน้า
ระยะเวลา	อาจยาวหลายปี หากมีการอุทธรณ์	โดยปกติเร็วกว่า
ค่าใช้จ่าย	ค่าทนาย ค่าศาล เวลาผู้บริหาร	ค่าทนาย และเงินที่ตกลงจ่าย
ผลบังคับ	ตามคำพิพากษา และสิทธิอุทธรณ์ตามกฎหมาย	หากศาลพิพากษาตามยอม โดยทั่วไปอุทธรณ์ได้จำกัด ตามมาตรา 138
ความสัมพันธ์	มีโอกาสเสียหาย	รักษาโอกาสทำธุรกิจต่อได้มากกว่า

ข้อตกลงควรตอบว่าปิดข้อเรียกร้องทั้งหมดหรือไม่ ใครรับผิดในค่าใช้จ่าย ผิดนัดแล้วเกิดอะไร ปิดข้อมูลได้หรือไม่ และบริษัทมีเงินจ่ายตามงวดจริงหรือไม่ ไม่ควรเซ็นข้อตกลงที่ผ่อนไม่ไหว เพราะสุดท้ายอาจเผชิญการบังคับคดีเร็วกว่าเดิม

ตัวอย่าง: เทียบด้วยตัวเลขก่อนคุย

ตัวอย่างสมมติ คู่กรณีเรียก 20 ล้านบาท ทนายประเมินโอกาสแบบคร่าว ๆ ระยะเวลาคดี 3 ปี ดอกเบี้ยผิดนัด 5% ต่อปีตามมาตรา 224 (อัตราที่ใช้ตั้งแต่ 11 เมษายน 2564 และอาจมีการปรับโดยพระราชกฤษฎีกา ควรตรวจอัตราปัจจุบัน) ค่าใช้จ่ายคดี 1.2 ล้านบาท ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวอย่าง

ผลคดี	โอกาส	เงินต้น	ดอกเบี้ย 3 ปี	ผลถ่วงน้ำหนัก (ล้านบาท)
ชนะ	40%	0.0	0.0	0.00
แพ้บางส่วน	40%	10.0	1.5	4.60
แพ้ทั้งหมด	20%	20.0	3.0	4.60
ค่าใช้จ่ายคดี	100%			1.20
ค่าเฉลี่ยถ่วงน้ำหนัก				10.40

ข้อเสนอประนีประนอม 12 ล้านบาท ผ่อน 24 งวด งวดละ 0.5 ล้านบาท มี Present Value ประมาณ 11.06 ล้านบาทที่อัตราคิดลด 8% ต่อปี แม้ค่าเฉลี่ยของการสู้คดีต่ำกว่า แต่กรณีแย่ที่สุดสูงถึง 24.2 ล้านบาทรวมค่าใช้จ่าย เจ้าของต้องถามว่างบดุลรับกรณีนี้ได้หรือไม่ ไม่ใช่ดูค่าเฉลี่ยอย่างเดียว

งานฝั่งการเงิน

เพิ่มกรณีแย่ที่สุดลงใน Cash Forecast และทดสอบ Covenant
หารือกับผู้สอบบัญชีเรื่องการรับรู้ประมาณการหนี้สินหรือการเปิดเผยหนี้สินที่อาจเกิดขึ้น ตาม TAS 37
ตรวจเรื่องหลักประกันหรือเงินฝากที่อาจถูกกระทบ หากมีคำสั่งศาล
ประเมินผลทางภาษีของเงินที่จ่ายตามข้อตกลงกับที่ปรึกษาภาษี

ก่อนเข้าห้องเจรจา

ฝ่ายการเงินควรทำตัวเลขสามตัวให้ทนายความ ได้แก่ ยอดที่บริษัทเชื่อว่าควรจ่ายจริง ยอดสูงสุดที่จ่ายได้โดยไม่ทำให้สภาพคล่องเสียหาย และรูปแบบการจ่ายที่เหมาะกับกระแสเงินสด การรู้เพดานก่อนการเจรจาช่วยให้ไม่ตกลงด้วยอารมณ์ ข้อเสนอที่ยอดรวมต่ำแต่จ่ายเร็วอาจแย่กว่ายอดรวมสูงที่ผ่อนได้ยาว จึงต้องเทียบ Present Value และผลต่อ Covenant ไปพร้อมกัน

การไกล่เกลี่ยไม่ได้แปลว่ายอมแพ้ แต่เป็นการแลกความไม่แน่นอนกับเงื่อนไขที่รู้ล่วงหน้า หลายครั้งข้อตกลงที่ใช้ได้จริงไม่ได้มีแค่เรื่องเงิน เช่น ส่งมอบงานแก้ไข ออกเครดิตสำหรับการซื้อครั้งถัดไป หรือปรับเงื่อนไขสัญญาในอนาคต ทางเลือกเหล่านี้อาจมีต้นทุนเงินสดต่ำกว่าสำหรับบริษัท และมีคุณค่าสำหรับคู่กรณี ทนายความควรตรวจว่าข้อตกลงครอบคลุมข้อเรียกร้องทั้งหมด รวมทั้งบุคคลที่เกี่ยวข้องด้วย

ในทางกลับกัน มีกรณีที่การสู้คดีอาจสมเหตุผล เช่น ข้อเรียกร้องไม่มีมูล คู่กรณีใช้คดีเป็นเครื่องกดดัน หรือการยอมจะเปิดทางให้คนอื่นเรียกร้องตาม กรรมการควรบันทึกเหตุผลของการตัดสินใจและทบทวนเมื่อมีหลักฐานใหม่ เพราะโอกาสแพ้ชนะเปลี่ยนได้ตลอดคดี ไม่ควรยึดกับการประเมินครั้งแรก และต้องมีรายงานสถานะคดีให้ผู้บริหารรับทราบตามรอบ

สิ่งที่ควรทำต่อ

บันทึกวันที่รับหมายและส่งให้ทนายความทันที
จัดแฟ้มหลักฐานและหยุดการลบเอกสาร
ไม่จ่ายหรือเซ็นรับสภาพจนกว่าทนายความตรวจแล้ว
ให้ทนายประเมินโอกาสเป็นช่วง และคำนวณกรณีแย่ที่สุด
เทียบข้อเสนอด้วยกระแสเงินสด ไม่ใช่ยอดรวมอย่างเดียว
ตั้งผู้รับผิดชอบรายงานความคืบหน้าให้กรรมการ
หลังจบคดี ทบทวนสัญญาและกระบวนการที่ทำให้เกิดข้อพิพาท